Sốt xuất huyết là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt trong mùa mưa và những khu vực có nhiều muỗi. Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn, với mức độ từ nhẹ đến nặng. Nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, sốt xuất huyết có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
Việc nhận biết triệu chứng sớm của sốt xuất huyết giúp người bệnh chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và theo dõi đúng cách.
Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes (muỗi vằn). Sau khi bị muỗi mang virus đốt, người bệnh thường xuất hiện triệu chứng sau khoảng 4–10 ngày.
Hiện nay bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là theo dõi, bù dịch và xử trí các biến chứng nếu có.
Nguyên nhân gây sốt xuất huyết
Virus Dengue được truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh thông qua muỗi Aedes.
Muỗi thường sinh sản ở:
- Dụng cụ chứa nước
- Lốp xe cũ
- Chậu cây
- Xô, thùng không đậy nắp
- Máng nước
Do đó, việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi là một trong những biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
10 triệu chứng sớm của sốt xuất huyết:
1. Sốt cao đột ngột
Đây là triệu chứng xuất hiện sớm và phổ biến nhất.
Người bệnh thường:
- Sốt từ 39–40°C
- Sốt liên tục
- Khó hạ sốt
- Ít đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường
Khác với cảm cúm, sốt xuất huyết thường gây sốt cao ngay từ ngày đầu tiên.
2. Đau đầu dữ dội
Người bệnh thường đau nhiều ở:
- Trán
- Hai bên thái dương
- Sau hốc mắt
Triệu chứng này khiến nhiều người nhầm với cảm cúm hoặc đau nửa đầu.
3. Đau nhức cơ và khớp
Sốt xuất huyết còn được gọi là "bệnh gãy xương" vì cảm giác đau nhức toàn thân.
Người bệnh có thể:
- Đau cơ
- Đau khớp
- Đau lưng
- Mệt mỏi toàn thân
4. Phát ban hoặc nổi mẩn đỏ
Sau vài ngày sốt, da có thể xuất hiện:
- Ban đỏ
- Mẩn đỏ
- Chấm xuất huyết nhỏ
Các ban thường xuất hiện ở:
- Tay
- Chân
- Ngực
- Bụng
5. Buồn nôn và chán ăn
Đây là triệu chứng khá phổ biến.
Người bệnh thường:
- Ăn không ngon
- Buồn nôn
- Nôn
- Đầy bụng
6. Đau bụng nhẹ
Một số trường hợp xuất hiện:
- Đau vùng bụng
- Cảm giác khó chịu vùng gan
- Chướng bụng nhẹ
Nếu đau bụng tăng nhiều cần đi khám ngay.
7. Chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi
Một số người bệnh bắt đầu có biểu hiện:
- Chảy máu chân răng
- Chảy máu cam
- Dễ bầm tím
Đây là dấu hiệu cần được theo dõi sát vì có thể liên quan đến tình trạng giảm tiểu cầu.
8. Xuất hiện chấm xuất huyết dưới da
Trên da có thể xuất hiện:
- Chấm đỏ li ti
- Không mất khi ấn
- Phân bố ở tay chân hoặc thân mình
Không phải trường hợp nào cũng xuất hiện triệu chứng này trong giai đoạn đầu.
9. Mệt mỏi kéo dài
Người bệnh thường:
- Uể oải
- Thiếu năng lượng
- Ngủ nhiều
- Khó tập trung làm việc
10. Đau sau hốc mắt
Đây là triệu chứng khá đặc trưng của sốt xuất huyết Dengue.
Cảm giác đau tăng lên khi:
- Đảo mắt
- Nhìn lên cao
- Tiếp xúc với ánh sáng mạnh
Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng
Thông thường, giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 là thời điểm cần theo dõi kỹ vì người bệnh có thể bước vào pha nguy hiểm, ngay cả khi cơn sốt đã giảm.
Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện:
- Đau bụng nhiều hoặc đau vùng gan.
- Nôn nhiều, nôn liên tục.
- Chảy máu mũi, chảy máu chân răng.
- Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
- Tay chân lạnh, da tái.
- Khó thở.
- Lừ đừ, vật vã hoặc khó đánh thức.
- Tiểu ít.
Khi nào nên xét nghiệm sốt xuất huyết?
Nếu có triệu chứng nghi ngờ và đang sinh sống hoặc đi qua khu vực có dịch, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm:
- Test nhanh Dengue NS1: Thường được chỉ định trong những ngày đầu sau khi khởi phát triệu chứng để hỗ trợ phát hiện kháng nguyên virus.
- Xét nghiệm kháng thể IgM/IgG Dengue: Có giá trị tùy theo giai đoạn của bệnh, giúp hỗ trợ đánh giá đáp ứng miễn dịch.
- Công thức máu: Theo dõi số lượng tiểu cầu, hematocrit và các chỉ số khác nhằm đánh giá diễn biến bệnh.
Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào thời điểm mắc bệnh và đánh giá của bác sĩ.
Gợi ý liên kết nội bộ: Khám phá các giải pháp xét nghiệm chẩn đoán nhanh Dengue và thiết bị xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang đang được sử dụng tại nhiều cơ sở y tế.
Cách chăm sóc người bệnh tại nhà
Trong trường hợp được bác sĩ hướng dẫn theo dõi tại nhà, người bệnh nên:
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Uống đủ nước theo hướng dẫn.
- Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu.
- Theo dõi nhiệt độ và các dấu hiệu cảnh báo.
- Dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ.
- Không tự ý sử dụng aspirin hoặc ibuprofen nếu chưa được tư vấn, vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đến cơ sở y tế ngay.
Cách phòng ngừa sốt xuất huyết
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, bạn nên:
- Đậy kín các dụng cụ chứa nước.
- Loại bỏ nước đọng quanh nhà.
- Thay nước bình hoa thường xuyên.
- Ngủ màn kể cả ban ngày.
- Mặc quần áo dài tay khi ở khu vực có nhiều muỗi.
- Sử dụng kem hoặc bình xịt chống muỗi theo hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Sốt xuất huyết có lây từ người sang người không?
Không. Virus Dengue không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường. Bệnh chủ yếu lây truyền qua muỗi Aedes mang virus.
Bao lâu sau khi sốt nên xét nghiệm?
Thời điểm xét nghiệm phụ thuộc vào số ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng và loại xét nghiệm được chỉ định. Bác sĩ sẽ tư vấn loại xét nghiệm phù hợp để tăng độ chính xác.
Người lớn có bị sốt xuất huyết không?
Có. Người lớn vẫn có nguy cơ mắc sốt xuất huyết và có thể gặp biến chứng nếu không được theo dõi, điều trị kịp thời.
Kết luận
Triệu chứng sớm của sốt xuất huyết thường bao gồm sốt cao đột ngột, đau đầu, đau nhức cơ khớp, phát ban và mệt mỏi. Mặc dù nhiều trường hợp có diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể chuyển nặng trong giai đoạn hạ sốt. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, đến cơ sở y tế khi cần và thực hiện các xét nghiệm phù hợp sẽ giúp theo dõi và điều trị hiệu quả, góp phần giảm nguy cơ biến chứng.